Kanser şüphesinde tomografi ile evreleme

Dostunuzda bir kitle bulunduğunu öğrenmek hasta sahibi için zor bir an. Bu noktada en önemli sorular şunlardır: Kitle nedir, ne kadar yayılmıştır ve nasıl tedavi edilebilir? Kitlenin türü sitoloji ya da biyopsiyle belirlenir. Yayılımın değerlendirilmesi, yani evreleme, ise görüntüleme ile yapılır. Bilgisayarlı tomografi (BT) bu aşamada en çok başvurulan yöntemlerden biridir.

Evreleme neden önemli?

Aynı tür tümör, farklı dostlarımızda farklı evrede olabilir. Tedavi seçenekleri ve beklentiler de evreye göre değişir:

• Kitle yerinde sınırlıysa cerrahi ile tamamen alınması mümkün olabilir.
• Çevre dokulara, damarlara ya da kemiğe uzanıyorsa ameliyatın kapsamı değişir; kemoterapi ya da radyoterapi gündeme gelebilir.
• Uzak organlara (en sık akciğerler, lenf bezleri, karaciğer, dalak, kemikler) yayılım varsa tedavi hedefi ve planı farklı olur.

BT'nin röntgen ve ultrasona göre avantajı

Akciğer röntgeni metastaz taramasında uzun yıllar kullanılmıştır; ancak yapıların üst üste binmesi nedeniyle belirli bir boyutun altındaki nodülleri gösteremeyebilir. BT, ince ve üst üste binmeyen kesitler aldığı için çok daha küçük odakları saptayabilir. Ultrason karın organlarında çok değerlidir; BT ise karın, göğüs ve kemikleri tek seansta, aynı ayrıntıyla tarar ve kontrast maddeyle kitlenin kanlanmasını ve büyük damarlarla ilişkisini gösterir.

Tüm vücut BT nasıl yapılır?

1. Ön değerlendirme: İstem formu, sitoloji ya da biyopsi sonuçları ve kan tahlilleri incelenir; anestezi öncesi değerlendirme yapılır.
2. Kontrastsız çekim: Önce kontrast verilmeden temel görüntüler alınır.
3. Kontrastlı çekim: Damar içine kontrast madde verilerek farklı zamanlarda kesitler alınır; böylece kitlenin ve organların kanlanması değerlendirilir.
4. Rapor: Baştan kuyruğa tüm bölgeler sistematik olarak incelenir; bulgular evreleme açısından raporlanır.

Çekim kısa sürer; görüntülerin net olması için dostunuz sedasyon ya da anestezi altında hareketsiz tutulur.

BT sonrası ne olur?

Rapor ve görüntüler veteriner hekiminizle paylaşılır. Hekiminiz bu bilgileri patoloji sonucu ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirerek size tedavi seçeneklerini anlatır. Cerrahi planlanıyorsa cerrah görüntüleri ameliyat öncesi hazırlıkta kullanır; tedavi sonrası kontrollerde ise yeni çekimler bu görüntülerle karşılaştırılır.

Hasta sahiplerine öneriler

• Daha önce alınmış sitoloji, biyopsi ve kan tahlili sonuçlarını getirin.
• Kitlenin ne zaman fark edildiğini ve büyüme hızını not edin.
• Sorularınızı yazın; rapor çıktıktan sonra hekiminizle görüşürken işinize yarar.

İnceleme hakkında daha fazla bilgi için Tüm vücut ve onkolojik BT sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin, tanı veya tedavinin yerine geçmez.